Fasık Erkek Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme
İstanbul’da bir gün, işten çıkıp eve doğru yürürken, her zamanki gibi kalabalık bir sokaktan geçiyordum. Hava sıcak, insanlar telaşla bir yerlere gitmeye çalışıyor. Tam köşe başında, bir grup genç erkek bir kadına laf atıyor. Kadın kulaklıklarını takmış, onları görmüyor ama erkeklerin o kötü niyetli bakışları, sözleri o kadar açık ki, bir anda havadaki tüm hava değişiyor. Birkaç adım ötedeki başka bir grup kadın, bu sahneyi gözleriyle takip ederken, aralarındaki sohbet de o kadar net: “Bu kadar açıkça taciz etmek nedir, ya? Ne kadar fasık insanlar, yazık!” İşte, tam bu noktada, “Fasık erkek nedir?” sorusu aklımda şekilleniyor. Sadece bir kelime değil, toplumsal yapıyı etkileyen, cinsiyet rollerini yeniden üreten bir tanımlama.
Fasık erkek, genellikle kötü davranışları, ahlaksızlıkları ve toplum kurallarına aykırı hareket eden erkekler için kullanılan bir terim. Peki, sadece kelime anlamıyla sınırlı mı? Yoksa aslında derin bir anlam taşıyor, toplumsal cinsiyet ilişkilerini, çeşitliliği ve sosyal adaleti nasıl etkiliyor? Hayatın her anında karşılaştığımız bu davranışlar, nasıl bir toplumsal yapıyı yansıtıyor? Ben de bir sivil toplum kuruluşunda çalışan biri olarak, bu soruları, sokakta gözlemlediğim sahnelerle yanıtlamaya çalışacağım.
Fasık Erkek ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri
Toplumda erkeklik kavramı, sıkça baskın, güçlü ve kontrol edici bir kimlik ile özdeşleştirilir. Kadınlar ise genellikle pasif, edilgen ya da kontrol edilmesi gereken varlıklar olarak görülür. Bu kalıp, hem bireylerin kendilerini hem de diğerlerini nasıl algıladığını şekillendirir. Sokakta karşılaştığımız bu tür durumlar, aslında toplumsal cinsiyet rollerinin ne kadar derinlere yerleştiğini gösteriyor. Fasık erkekler, toplumun kadına yüklediği “itaat etme” rolüne karşılık olarak, kendilerini üstün görüp bu üstünlüklerini fiziksel ya da sözlü tacizlerle pekiştiriyorlar. Bir kadın, durduğu yeri değiştirmek, koşarak uzaklaşmak zorunda kalırken, erkekler sanki o sokakta kendilerine aitmiş gibi, kadının tepkilerini alayla karşılıyorlar.
Bir gün, otobüste yere düşen bir kadının çantasını almaya çalışan bir erkek gördüm. Ama o kadar hızlıydı ki, çantayı aldıktan sonra kadına “Ay, düşmeseydin o kadar!” gibi bir yorum yaptı. Kadın çok şaşırdı, ne diyeceğini bilemedi. Bu da aslında fasık bir erkek davranışının çok ince bir örneğiydi. O anın gerisinde sadece kelimeler değil, aynı zamanda toplumda kadına yönelik düşünce biçimi vardı. Kadın düşmek zorundaydı, çünkü o zaten “düşebilir”di, “hatalı”ydı. Erkek ise hemen müdahale etmek zorunda değildi ama elinden geleni yaptı ve “başarılı” bir şekilde kadını küçümsemiş oldu.
Fasık erkek, işte tam da bu. Bir şekilde toplumsal normlar içinde “erkek”liği pekiştirirken, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliğini derinleştiriyor. Kendisini güçlü hissediyor ama bu güç, kadınların varlıklarını ve haklarını küçümseyerek elde ediliyor.
Çeşitlilik ve Fasık Erkek: Herkesin Zararına
Bu tür erkekler yalnızca kadınları değil, aslında tüm toplumu etkiliyor. Bir başka gün, bir kafede grubumla otururken, yan masada birkaç adam konuşuyordu. Yüksek sesle kadınları küçük düşüren espriler yapıyorlardı. Sesleri o kadar yüksekti ki, biz bile rahatça duyabiliyorduk. Burada dikkatimi çeken şey, aslında bu tür davranışların, toplumsal çeşitliliği nasıl yok saydığıydı. Onlar, sadece kadınları değil, tüm kimlikleri – etnik kökeni, yaş farkını, vücut tipini, farklı cinsel yönelimleri – tek bir şablona indirgemişlerdi. Toplumda her birey, aynı kalıba sokuluyor; o kalıba uyanlar “doğru” kabul ediliyor, uymayanlar ise “yanlış” ya da “gafil” oluyor.
Çeşitlilik, her bireyin farklı kimlikler ve özelliklerle topluma katkıda bulunduğu bir olgudur. Ancak fasık erkeklerin oluşturduğu toplumsal yapıda, farklılıklar sürekli olarak küçümsenir, göz ardı edilir. Mesela, bir kadının giydiği elbise ya da dışarıda yalnız başına yürüyüşü, onu “kendini belli eden” bir figür olarak tanımlar. Ya da bir erkeğin farklı cinsel yönelimi ya da vücut tipine sahip olması, onun daima bir “garip” olarak görülmesine yol açar. Bu tür davranışlar, toplumsal çeşitliliği görmezden gelmekle kalmaz, bu çeşitliliği tehdit olarak algılar ve yok etmek için her fırsatı değerlendirir.
Sosyal Adalet ve Fasık Erkek Davranışları
Fasık erkeklerin toplumsal cinsiyet normlarına ve çeşitliliğe yaptığı baskının en somut etkisi, sosyal adaletin ihlalidir. Sosyal adalet, her bireyin eşit haklara, fırsatlara ve saygıya sahip olduğu bir dünya kurmayı amaçlar. Fakat fasık erkekler, bu dengeyi bozar ve toplumsal yapıyı daha adaletsiz hale getirir. Kadınlar, LGBTİ+ bireyler, etnik ve kültürel azınlıklar, sürekli olarak kendilerini savunmak zorunda kalırlar. Oysa, sosyal adaletin temelinde, bu tür insanları her zaman savunmak ve seslerini duyurmak yatmalıdır.
Bir gün, işyerimdeki bir toplantıda, patronumuz kadınlara yönelik bir espri yaptı. Espri, aslında o kadar ince bir biçimde toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yansıtan bir şeydi ki, hepimiz şok olduk. Çalışan bir kadının, evdeki işlere de bakması gerektiği ve bu yüzden yoğun olduğu gibi bir şaka yaptı. Orada kimse müdahale etmedi, herkes sessizdi. Ama ben, içimde büyüyen bir öfkeyle, “Bu tür esprilere gülmek yerine, ciddiyetle karşı çıkmak gerek” dedim. Herkes bana garip garip bakarken, gerçekten bu tip küçük şeylerin, sosyal adaleti ne kadar zedelediğini düşünmüştüm. Fasık erkeklerin yaptığı her şey, toplumsal yapıyı hem maddi hem de psikolojik açıdan sarstığı için, bunun karşısında durmak önemli.
Sonuç: Fasık Erkek ve Toplumun Güçlü Cevabı
Günümüzde “fasık erkek” tanımlaması, sadece bir davranış biçiminden daha fazlasını ifade ediyor. Bu tür erkeklerin davranışları, yalnızca bireysel bir sorumluluk değil, aynı zamanda toplumsal yapının da sorunudur. Kadınlar, LGBTİ+ bireyler ve toplumsal çeşitlilik içinde var olan herkes, her gün bu tür davranışlarla karşılaşmak zorunda kalıyor. Fasık erkeklerin varlığı, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, çeşitliliği ve sosyal adaleti tehdit etmeye devam ediyor. Ancak toplumun her kesimi, bu tür davranışlarla mücadele etmeli, sesini çıkarmalı ve birlikte daha adil bir dünya inşa etmek için çaba göstermelidir.
Sonuçta, İstanbul’daki sokakta, kafelerde, işyerlerinde ve toplu taşımada gördüğümüz bu küçük ama etkili örnekler, toplumun her bir ferdini etkileyen büyük bir sorunun belirtisidir. İşte bu yüzden, “fasık erkek” tanımlamasının gücünü anlayıp, bununla mücadele etmek gerekiyor.